Gotowany BARF (BACF) vs karmy komercyjne w diecie psów i kotów z przewlekłą chorobą nerek
Dlaczego BARF (a raczej jego gotowany odpowiednik, tzw. BACF) to najlepsza z możliwych opcji w przypadku psów i kotów cierpiących na przewlekłą niewydolność nerek (PNN)?
Obecny stan wiedzy pozwala stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że wzrost stężenia fosforu we krwi jest przyczyną skrócenia długości życia psów i kotów cierpiących na PNN (o czym możecie przeczytać w pierwszym wpisie na blogu na temat chorób nerek).
Zależność fosfor – nerki
Stężenie fosforu w surowicy jest uzależnione między innymi od ilości fosforu spożywanego z pokarmem, stopnia jego wchłaniania w przewodzie pokarmowym (jelicie cienkim) oraz wydalania fosforu z moczem. Fosforany są filtrowane (wydalane) w kłębuszkach nerkowych z krwi do moczu pierwotnego, a ilość fosforu wydalanego przez nerki jest ściśle uzależniona od działania kłębuszków nerkowych. Pogorszenie filtracji w kłębuszkach (na skutek ich uszkodzenia) oznacza ograniczenie filtracji fosforu do moczu pierwotnego, co prowadzi do zatrzymania fosforu w osoczu krwi, czyli do hiperfosfatemii.
Ograniczenie ilości spożywanego fosforu chroni nerki psów i kotów z przewlekłą niewydolnością przed zmianami histopatologicznymi, które pogłębiają upośledzenie funkcji nerek. Obniżanie stężenia fosforu w diecie pacjentów nerkowych jest złotym standardem wspomagającym leczenie PNN i jest jednym z wyznaczników podczas opracowywania komercyjnych karm nerkowych.
Gdzie więc przewaga BARFa?
W ciągu ostatnich dekad przeprowadzono wiele badań na temat wzrastającego spożycia fosforanów (w populacji ludzkiej), przede wszystkim w postaci żywności przetworzonej, i zaczęto badać wpływ dodatków fosforanowych obecnych w żywności przetworzonej na stężenie fosforanów w surowicy krwi. Pochylono się także nad biodostępnością fosforu z różnych produktów spożywczych.
Fosfor organiczny vs. nieorganiczny
Fosfor występuje w żywności w dwóch postaciach: organicznej i nieorganicznej. Podstawowym źródłem fosforu organicznego w diecie BARF są produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mięso i ryby oraz jaja. Ten naturalnie występujący w żywności fosfor jest absorbowany z przewodu pokarmowego w 40–60%. Natomiast fosforany nieorganiczne to fosforany dodawane do żywności, w tym także do karm komercyjnych, w trakcie jej produkcji oraz przetwarzania. Mają one m.in. działanie bakteriobójcze, teksturotwórcze, antyzbrylające oraz ograniczające utlenianie tłuszczów i innych składników. W odróżnieniu od naturalnych źródeł fosforu nieorganiczne fosforany wchłaniają się szybko z przewodu pokarmowego, a ich absorpcja plasuje się na poziomie 80–100%. Spożywanie produktów spożywczych bogatych w dodatki fosforanowe może wyraźnie zwiększać dzienną podaż tego pierwiastka, a ograniczenie w diecie fosforanów w postaci tak zwanych ukrytych źródeł (dodatków do żywności) jest jednym z kluczowych elementów opieki nad zwierzętami z PNN.
Wyniki badań (przeprowadzonych na produktach spożywczych dedykowanych ludziom) wskazują, że produkty z dodatkami fosforanowymi zawierają o 70% więcej fosforanów w porównaniu z produktami nieprzetworzonymi.
Dieta BARF/BACF nie tylko nie zawiera dodatków fosforanowych, ale ze względu na przeważającą zawartość mięsa i podrobów (a u kotów w 99% przypadków niemal wyłącznie mięsa i podrobów, poza suplementacją) charakteryzuje się najmniejszą ilością fosforu w przeliczeniu na ilość i jakość dostarczanego białka, które cechuje się jednocześnie najwyższą strawnością i biodostępnością.
• Stosując dietę BACF, unikamy podawania naszym podopiecznym fosforanów nieorganicznych oraz zmniejszamy spożycie fosforu organicznego.
Należy tu nadmienić, że niektórzy producenci karm mokrych deklarują, że nie dodają fosforanów nieorganicznych do swoich karm dla zwierząt z PNN.
Białko jaja
Warto w tym miejscu nadmienić, że powyższe dotyczy białka jaja, które nie tylko charakteryzuje się wyjątkowo niskim stosunkiem fosforu do białka (ok. 1,2–1,4 mg fosforu/g białka), ale jest również jednym z najcenniejszych źródeł białka o najwyższej wartości biologicznej i wzorcowym profilu aminokwasowym. Nie dotyczy to natomiast całego jaja, którego stosunek fosforu do białka jest ponad 10-krotnie wyższy (ok. 14–15 mg/g), ponieważ zdecydowana większość fosforu znajduje się w żółtku. Z tego względu u psów i kotów z zaawansowaną PNN samo białko jaja może stanowić wartościowy dodatek do diety, pod warunkiem uwzględnienia zawartego w nim fosforu w całkowitej dziennej podaży (w przeciwieństwie do zdrowych zwierząt, u których jajko lub samo żółtko często traktowane są jako niewielki dodatek do diety i zwykle nie są uwzględniane w bilansowaniu fosforu).
Mięsa i ryby
Spośród mięs i ryb wskazane są (ze względu na stosunkowo niski stosunek fosforu do białka) między innymi mięso z królika, jagnięcina oraz ryby, takie jak pstrąg, tuńczyk, morszczuk, sola czy dorsz. Natomiast należy unikać ryb hodowlanych, karmionych paszą bogatą w biodostępny fosfor w celu przyspieszenia ich wzrostu. W efekcie zawartość fosforu w mięsie tych ryb jest wyższa niż w mięsie ryb dziko żyjących.
Gotowanie
Ponadto wytyczne dla pacjentów z przewlekłą chorobą nerek wskazują gotowanie, czyli właśnie sposób obróbki termicznej stosowany w diecie BACF u pacjentów nerkowych, jako najlepszą metodę zmniejszania zawartości fosforu w żywności.
I tu kilka istotnych faktów na temat gotowania dla pacjentów z PNN:
• Gotowanie mięsa obniża zawartość fosforu przy jednoczesnym zachowaniu zawartości pełnowartościowego białka! (Dlatego pamiętajmy, że mięso ważymy PRZED gotowaniem).
• Zawartość fosforu w mięsie pokrojonym w kawałki i gotowanym przez 30 minut jest prawie o połowę niższa od zawartości fosforu w większym, niepokrojonym kawałku mięsa gotowanym przez 10 minut – czyli im dłużej gotujemy mięso i im mniejsze są jego kawałki, tym więcej pozbywamy się fosforu.
• Jeżeli chcemy jeszcze bardziej zmniejszyć zawartość fosforu, należy moczyć mięso w zimnej wodzie przez co najmniej 1 godzinę przed gotowaniem.
• Mięso ma niższy stosunek fosforu do białka po ugotowaniu w miękkiej wodzie.
• Nerkowcom NIE podajemy wody z gotowania.
• Po ugotowaniu i odlaniu wody mięso można dodatkowo przepłukać czystą wodą.
Podsumowanie
• Ograniczenie ilości spożywanego fosforu chroni nerki psów i kotów z przewlekłą niewydolnością przed zmianami histopatologicznymi, które pogłębiają upośledzenie funkcji nerek.
• Największy wpływ na stężenie fosforu w surowicy ma spożycie fosforanów nieorganicznych (produktów wzbogaconych o dodatki fosforanowe).
• Mięso charakteryzuje się najmniejszą ilością fosforu proporcjonalnie do ilości i jakości białka.
• Gotowanie jest najlepszym sposobem termicznej obróbki żywności zmniejszającym zawartość fosforu.
Bibliografia:
Brown S.A., Rickertsen M., Sheldon S. Effects of an intestinal phosphorus binder on serum phosphorus and parathyroid hormone concentrations in cats with reduced renal function. Intern J Appl Res Vet Med. 2008;6:155–160.
King J.N., Tasker S., Gunn-Moore D.A., Strehlau G. Prognostic factors in cats with chronic kidney disease. J Vet Intern Med. 2007;21(5):906–916.
Ando S., Sakuma M., Morimoto Y., i wsp. The effect of various boiling conditions on reduction of phosphorus and protein in meat. J Ren Nutr. 2015;25:504–509.
Murtaugh M.A., Filipowicz R., Baird B.C., i wsp. Dietary phosphorus intake and mortality in moderate chronic kidney disease: NHANES III. Nephrol Dial Transplant. 2012;27:990–996.
Uribarri J. Phosphorus homeostasis in normal health and in chronic kidney disease patients with special emphasis on dietary phosphorus intake. Semin Dial. 2007;20:295–301.
Calvo M.S., Uribarri J. Contributions to total phosphorus intake: all sources considered. Semin Dial. 2013;26:54–61.
Omar B., D’Alessandro C., Gianfaldoni D., i wsp. Extra-phosphate load from food additives in commonly eaten foods: a real and insidious danger for renal patients. J Ren Nutr. 2010;21:303–308.
D’Alessandro C., Piccoli G.B., Cupisti A. The “phosphorus pyramid”: a visual tool for dietary phosphate management in dialysis and CKD patients. BMC Nephrol. 2015;16:9.
Plantinga E.A., Everts H., Kastelein A.M., Beynen A.C. Retrospective study of the survival of cats with acquired chronic renal insufficiency offered different commercial diets. Vet Rec. 2005;157(7):185–187.
